6–7
پیشین مرکزی
معمولاً نخستین دندان‌های شیری که می‌افتند.
DRSTB / FAMILY DENTAL HEALTH
لبخند سالم،
از کودکی آغاز می‌شود.
راهنمای ساده و علمی برای پدر و مادرها: دندان‌های شیری چه زمانی می‌افتند؟ دندان‌های دائمی از چه سنی درمی‌آیند؟ و چطور می‌توانیم از پوسیدگی و مشکلات آینده پیشگیری کنیم؟
محتوای آموزشی عمومی • جایگزین معاینه و تشخیص دندان‌پزشکی نیست
لبخند شاد کودکان — راهنمای سلامت دندان کودکان01 / TOOTH ERUPTION
دندان‌های شیری چه زمانی می‌افتند؟
دندان‌های شیری معمولاً از حدود ۶سالگی شروع به افتادن می‌کنند و بیشتر آن‌ها تا ۱۲سالگی جای خود را به دندان‌های دائمی می‌دهند. زمان دقیق برای هر کودک متفاوت است.
همه دندان‌ها هم‌زمان عوض نمی‌شوند.
دندان‌های پیشین اغلب زودتر می‌افتند؛ دندان‌های نیش و آسیای شیری معمولاً دیرتر. در دوره دبستان، وجود دندان شیری و دائمی کنار هم طبیعی است.
توجه: این بازه‌ها تقریبی هستند. اگر افتادن یا رویش دندان‌ها نامتقارن، بسیار دیرهنگام یا همراه درد و تورم است، معاینه توصیه می‌شود.
7–8
پیشین کناری
به‌تدریج جای خود را به دندان دائمی می‌دهند.
9–11
آسیای نخست شیری
پس از افتادن، دندان پیش‌آسیای دائمی جایگزین آن می‌شود.
9–12
نیش شیری
زمان افتادن در فک بالا و پایین می‌تواند فرق کند.
10–12
آسیای دوم شیری
معمولاً از آخرین دندان‌های شیری است که می‌افتد.
اعداد برحسب سال هستند و از جدول رویش و افتادن دندان‌های شیری انجمن دندان‌پزشکی آمریکا اقتباس شده‌اند.
02 / THE SIX-YEAR MOLAR
دندان شش‌سالگی را جدی بگیرید.
اولین دندان آسیای دائمی معمولاً در ۶ تا ۷سالگی، پشت آخرین دندان آسیای شیری رویش می‌یابد. این دندان جایگزین دندان شیری نمی‌شود؛ بنابراین ممکن است والدین تصور کنند هنوز دندان شیری است.
به دلیل شیارهای سطح جونده، بررسی خطر پوسیدگی این دندان اهمیت دارد. دندان‌پزشک می‌تواند در صورت نیاز، فیشورسیلانت (شیارپوش) را پیشنهاد کند.
نکته: درآوردن زودهنگام دندان‌های شیری به امید رویش دندان دائمی، کار درستی نیست؛ هر دندان باید جداگانه ارزیابی شود.
03 / DAILY PREVENTION
پنج کار روزانه برای دندان‌های سالم‌تر
پیشگیری از پوسیدگی، از خانه آغاز می‌شود. این توصیه‌ها برای بیشتر کودکان کاربرد دارند؛ روش دقیق با توجه به سن و شرایط کودک تنظیم می‌شود.
روزی دو بار مسواک
صبح و پیش از خواب، هر بار نزدیک دو دقیقه، با مسواک نرم و خمیردندان فلورایددار مناسب سن. مسواک شب را جدی بگیرید.
مقدار درست خمیردندان
زیر ۳سال: به‌اندازه دانه برنج؛ ۳ تا ۶سال: به‌اندازه نخود. پس از آن هم استفاده از خمیردندان فلورایددار و نظارت متناسب با توانایی کودک مهم است.
نخ دندان، وقتی لازم است
به‌محض تماس دو دندان کنار هم، تمیزکردن روزانه فاصله آن‌ها مهم می‌شود. کودکان کوچک‌تر برای نخ دندان به کمک بزرگسال نیاز دارند.
خوراکی شیرین کمتر، آب بیشتر
دفعات مصرف تنقلات و نوشیدنی‌های شیرین را کم کنید. آب ساده برای رفع تشنگی انتخاب بهتری است.
معاینه منظم و متناسب با خطر
برای بسیاری از کودکان، معاینه حدود هر شش ماه مناسب است؛ در افراد پرخطر ممکن است دندان‌پزشک فاصله کوتاه‌تری توصیه کند.
نظارت پدر و مادر
تا زمانی که کودک مهارت کافی برای تمیزکردن دقیق همه سطوح دندان‌ها پیدا نکرده، مسواک‌زدن باید با کمک یا کنترل والدین انجام شود.
چرا دندان شیری مهم است؟
دندان شیری برای جویدن، صحبت‌کردن و حفظ فضای مناسب دندان‌های دائمی اهمیت دارد. پوسیدگی دندان شیری هم ممکن است درد، عفونت و مشکل در غذاخوردن ایجاد کند؛ بنابراین نباید صرفاً منتظر افتادن آن ماند.
04 / ORTHODONTIC CHECK
چه زمانی نظم دندان‌ها را بررسی کنیم؟
انجمن ارتودنتیست‌های آمریکا پیشنهاد می‌کند نخستین ارزیابی ارتودنسی، در صورت مشاهده مشکل زودتر و در هر حال حداکثر تا ۷سالگی انجام شود. ارزیابی زودهنگام به معنای نیاز همه کودکان به ارتودنسی نیست.
رویش نامعمول دندان‌هاشلوغی شدید یا فاصله‌های نامعمولجفت‌نشدن مناسب دندان‌هاجلو یا عقب بودن آشکار یکی از فک‌ها
05 / WHEN TO SEEK CARE
چه زمانی باید زودتر مراجعه کنیم؟
اگر کودک این نشانه‌ها را دارد، منتظر معاینه دوره‌ای بعدی نمانید.
نیاز به بررسی زودهنگام دندان‌پزشکی
درد ماندگار یا شدید دندان، تورم لثه، آسیب یا شکستگی دندان، یا لکه و حفره مشکوک به پوسیدگی باید بررسی شوند.
نشانه‌های هشدار جدی
تورم رو به گسترش صورت، تب همراه با تورم، دشواری در بلع یا تنفس نیازمند ارزیابی پزشکی فوری هستند. تأخیر نکنید.
06 / COMMON QUESTIONS
پرسش‌هایی که والدین بیشتر می‌پرسند
اگر دندان شیری پوسیده باشد، چون می‌افتد درمان لازم ندارد؟
خیر. پوسیدگی می‌تواند باعث درد، عفونت و مشکل در غذاخوردن شود و گاهی از دست‌رفتن زودهنگام دندان شیری بر فضای رویش دندان دائمی اثر می‌گذارد. نوع درمان پس از معاینه مشخص می‌شود.
آیا هر کودک باید هر چهار ماه معاینه شود؟
خیر. برای بسیاری از کودکان فاصله حدود شش ماه مناسب است، اما دندان‌پزشک بر پایه وضعیت دهان و خطر پوسیدگی ممکن است فاصله کوتاه‌تر یا بلندتری تعیین کند.
آیا دندان دائمی همیشه جای یک دندان شیری درمی‌آید؟
خیر. دندان آسیای اول دائمی معمولاً حدود ۶ تا ۷سالگی در پشت دندان آسیای دوم شیری رشد می‌کند، بدون اینکه دندان شیری بیفتد.
برگه معاینه مدرسه برای شروع درمان کافی است؟
خیر. غربالگری مدرسه یک ارزیابی اولیه است. تشخیص نهایی و برنامه درمان ممکن است به معاینه کامل و در موارد لازم رادیوگرافی نیاز داشته باشد.
ویژه خانواده‌های دبستان پسرانه مهرآیین
اگر فرزندتان برگه غربالگری سلامت دهان و دندان از مدرسه دریافت کرده است، آن را نگه دارید و هنگام مراجعه به دندان‌پزشک همراه داشته باشید. نتیجه غربالگری، جای معاینه کامل را نمی‌گیرد.
DRSTB / DENTAL PRACTICE
پرسشی درباره دندان‌های کودک دارید؟
برای هماهنگی معاینه یا دریافت راهنمایی درباره پیگیری درمان، با مطب تماس بگیرید.
منابع علمی و یادداشت پزشکی
این صفحه برای آموزش عمومی تهیه شده است و برای تشخیص فردی یا تعیین درمان کافی نیست. زمان رویش و افتادن دندان‌ها بازه‌های معمول‌اند، نه یک قانون ثابت برای همه کودکان.